Longlist

7 februari maakte de Vakjury de longlist bekend

De Vakjury van de Gouden Boekenuil 2014 las meer dan 390 boeken, op zoek naar hét literaire werk dat met kop en schouders boven de andere boeken uitsteekt. Dit is de longlist van 20 boeken.

Appels en peren

Maarten Asscher

Van vergelijkingen wordt algauw gezegd dat ze 'mank gaan' en dat je ze dus beter niet kunt trekken. Vooral historische vergelijkingen moeten het dikwijls ontgelden. In de bundel Appels en peren betoogt Maarten Asscher dat juist vergelijkingen ons treffende inzichten kunnen opleveren. Hij illustreert zijn pleidooi met een twintigtal stukken, onder meer over de beide zonen Hamlet en Telemachus, over zelfmoord, over Oscar Wilde, het literair engagement, de Joodse identiteit, de Middellandse Zee, de Tweede Wereldoorlog en over het huwelijk. Daarmee is Appels en peren een prikkelend en veelzijdig boek, waarin de meest uiteenlopende onderwerpen en figuren op het terrein van de geschiedenis, kunst en literatuur in één stereoscopische blik worden gevangen.

De vergelding

Jan Brokken

Jan Brokken groeide op in Rhoon, een Zuid-Hollands dorp dat sinds de oorlog een geheim met zich meedraagt. Door sabotage vindt in 1944 een Duitse soldaat de dood. De vergelding van de moffen is verschrikkelijk: zeven mannen uit Rhoon worden geëxecuteerd, hun vrouwen en kinderen uit hun huis verdreven, have en goed in brand gestoken. Wie pleegde de aanslag op de Duitse soldaat? Waarom? Of was het toch een dom ongeluk met fatale gevolgen? Tot op de dag van vandaag maken de dorpsbewoners elkaar verwijten. In De vergelding reconstrueert Jan Brokken de gebeurtenissen aan de hand van duizenden pagina's processtukken, getuigenverhoren en 185 interviews met betrokkenen. Net als hij denkt te weten hoe het zit, krijgt het verhaal een compleet andere wending

Wij en ik

Saskia De Coster

In Wij en ik, de superieure nieuwe roman van Saskia de Coster, belandt de lezer midden in een upper class milieu waar het wemelt van de grote en kleine drama's en familiegeheimen, en waar liefde, waarheid en ambities regelmatig op gespannen voet staan. In een Vlaamse verkaveling, boven op een berg, woont de familie Vandersanden. De neurotische, aristocratische Mieke kamt haar tapijten en houdt intussen haar gezin en haar buren nauwlettend in de gaten. Haar echtgenoot, de selfmade man Stefaan, maakt carrière in een door schandalen geplaagd farmaceutisch bedrijf. Dochter Sarah, overbeschermd en benieuwd naar het echte leven, zoekt haar eigen weg met de middelen van haar generatie. Maar zal ook zij ten prooi vallen aan het grote familiegeheim, of kan zij in haar eentje een oud patroon doorbreken? Wij en ik is een briljante, scherpzinnige familieroman, vol intrigerende karakters die met veel psychologisch inzicht en mededogen opgetekend zijn. Het boek neemt de hedendaagse Europese mens de maat, en beschrijft hoe sterk familiebanden zijn. Saskia de Coster verweeft met haar sublieme, spitsvondige pen het tragische en het komische in een roman die zowel een literaire Desperate Housewives is als een Europees antwoord op Vrijheid van Jonathan Franzen. Een magistrale kroniek van een manke familie en van deze tijd.

De republiek

Joost de Vries

Josip Brik, popfilosoof en professor in de Hitlerstudies, is dood: onopgehelderde omstandigheden. Nu is het aan zijn rechterhand, Friso de Vos, om Briks intellectuele nalatenschap naar zich toe te trekken. Maar er zijn er meer met die ambitie en zodra Friso _ jaloers, hypochonder, intelligenter dan goed voor hem is en onhandig verliefd op het meisje dat hij net heeft verlaten _ probeert de concurrentie buitenspel te zetten, tuimelt hij in een verhaal dat absoluut niet het zijne is. Wat begint als een oefening in rouwverwerking en liefdesverdriet verandert gaandeweg in academische satire, speculatieve geschiedschrijving en iets wat zomaar een spionageroman zou kunnen zijn. De republiek gaat over bedrog en zelfbedrog, ambitie en liefde, over geschiedenis als entertainment en de jacht op de perfecte vijand. Joost de Vries (1983) is kunstredacteur bij De Groene Amsterdammer. In 2010 verscheen zijn spraakmakende debuutroman, Clausewitz, die werd genomineerd voor de Anton Wachterprijs en de Selexyz Debuutprijs. Over Clausewitz: 'Een biblio-thriller en een schelmenroman in één.' Joost Zwagerman 'Ook als je de verwijzingen mist, doen de mooie verhalen, treffende vergelijkingen en bovenal de ongrijpbare sfeer van dit debuut je hongeren naar meer.' Maarten Dessing, KNACK 'Een magistraal boek. Deze debuutroman vormt het keerpunt in de Nederlandse literatuur. (...) In stijl, spanning, taalgebruik, metaforiek, eruditie en humor steekt Joost de Vries De ontdekking van de hemel naar de kroon.' Elsbeth Etty, NRC Handelsblad 'Een boek dat zijn buzz zal overleven.' Mark Cloostermans, De Standaard

Een ware held

Martin Michael Driessen

'Een ware held' is het verhaal van de broers Luigi en Beppo Fresci, die deel uitmaken van een bataljon soldaten die gevangen worden gehouden, in afwachting van een hooggeplaatste militair die hun lot komt bezegelen. Beppo probeert wanhopig het leven van zijn broer en hemzelf te redden door hun kansen te berekenen, zodat hij weet waar ze moeten gaan staan om executie te voorkomen. Het loopt anders dan ze beiden hadden verwacht.

Apocalyps

Arnon Grunberg

Het is niet precies te voorspellen wanneer het zich zal openbaren, maar in Apocalyps, een nieuwe bundel verhalen van Arnon Grunberg, voelt het einde voortdurend als nabij. Soms houdt het gevaar zich schuil in de eigen woonkamer, soms in een viskraam. Of iemands wereld nu verwoest dreigt te worden door een familielid, Afghanistan, een priester, geliefde, Bulgaren, een kind, huisdier of collega: niemand is veilig in Grunbergs omineuze universum. Het lucht op, het huilen en de koude tegels. Als hij klaar is, houdt hij zijn hoofd onder de koude kraan. Hij doet de koelkast open en kijkt naar het restant van de taart. De stilte is hier anders dan daar. Een auto in de verte. Er zoemt iets. Hij doet de koelkast weer dicht. Zonder licht te maken sluipt hij als een kat door zijn woonkamer, alsof daar iets te vinden is wat hij nog nooit heeft gezien.

Oorlog en terpentijn

Stefan Hertmans

Het verhaal van een kleine held in de Grote Oorlog die ervan droomde kunstenaar te worden. Vlak voor zijn dood in de jaren tachtig van de vorige eeuw gaf de grootvader van Stefan Hertmans zijn kleinzoon een paar volgeschreven oude cahiers. Jarenlang durfde Hertmans de schriften niet te openen tot hij het wél deed en onvermoede geheimen vond. Het leven van zijn grootvader bleek getekend door zijn armoedige kinderjaren in het Gent van voor 1900, door gruwelijke ervaringen als frontsoldaat in de Eerste Wereldoorlog en door een jonggestorven grote liefde. In zijn verdere leven zette hij zijn verdriet om in stille schilderkunst. Stefan Hertmans jarenlange fascinatie voor zijn grootvaders leven bracht hem uiteindelijk tot het schrijven van deze aangrijpende roman.

De grootste truc allertijden

Theodor Holman

Een familiegeschiedenis Een Nederlands-Indisch kleinood Tijdens zijn Japanse krijgsgevangenschap in Indië amuseerde vader de gevangenen met zijn goocheltrucs, zij zagen het als een lichtpuntje. Na de oorlog probeert hij in Nederland beroepsgoochelaar te worden. Maar vindt geen emplooi. Hij vestigt zich als bedenker van goocheltrucs, als 'illusionistenmaker'. De zoon heeft met zijn moeder ook in Indië in een Japans kamp gezeten. Als het gezin in Nederland weer bij elkaar komt, ontdekt de zoon dat hij veel van zijn vader houdt, maar niets van hem begrijpt. Na de dood van moeder kan vader de opvoeding niet alleen aan en verdwijnt. Hij belooft de zoon de rechten na te laten van de grootste truc aller tijden. Hij houdt woord, maar met welke consequentie? Een ontroerende, hilarische maar ook spannende familienovelle over de illusies die het leven ons flikt. Theodor Holman (1953) is schrijver, columnist, radiopresentator en scenarist. Hij groeide op in een Indisch milieu, dat hij vaker in zijn romans en novellen verwerkte. Zijn vader was assistent-resident in Indië. Zijn columns en literaire werk vallen op door zijn humor, de openhartige toon, cynisme en directheid.

De gefnuikte arend

Rick en Peter Honings & van Zonneveld

Willem Bilderdijk is een van de merkwaardigste mannen die ooit in ons vaderland hebben rondgelopen. Een omstreden figuur, wiens grillige levensloop bepaald werd door politieke twisten, ballingschap, miskenning, ziekte, armoede, kindersterfte en doodsverlangen, maar ook door de liefde en de waardering van een kleine schare toegewijde leerlingen. Een aartsconservatieve romanticus in woelige tijden, gefnuikt in zijn ambitie om zijn talenten volledig te ontplooien. Zijn strijd tegen de geest der eeuw bezorgde hem vele vijanden en weinig vrienden. Over één ding waren allen het echter eens: hij was een virtuoos dichter. Zijn kommervolle bestaan wordt weerspiegeld in zijn vele verzen; hij bezong alles wat los- en vastzat, zelfs najaarsvliegjes en het koken van eieren inspireerden hem. Dit rijk geïllustreerde boek vertelt het verhaal van zijn leven, op grond van zijn poëzie, brieven en andere documenten. Uit getuigenissen van hemzelf en anderen rijst in De gefnuikte arend een beeld op van een veelzijdige figuur, een melancholieke hypochonder met een enorme werkkracht, die onder invloed van opium nachtenlang in verzen sprak.

Gelukkige slaven

Tom Lanoye

In Gelukkige slaven gaan twee Belgische bannelingen op zoek naar zichzelf in een wereld die te groot en te chaotisch is geworden voor iedereen. In Buenos Aires speelt Tony Hanssen - een voormalige cruise director op de meest luxueuze plezierboten ter wereld - een gevaarlijk spel als toy boy van mevrouw Bo Xiang, de bejaarde echtgenote van een beruchte, steenrijke Chinees. In Zuid-Afrika dringt een heel andere Tony Hanssen - de gevluchte computerspecialist van een gecrashte zakenbank - een wildpark binnen met een precisiegeweer en oorlogsmunitie. De ene Tony is een illusieloze loser, de andere Tony een levenslustige nerd. Allebei hopen ze op verlossing. De ene wil zijn vrijheid terug, de andere zijn gezin. Pas als ze elkaar voor het eerst ontmoeten, in weer een ander continent, blijkt hoezeer ze op elkaar zijn aangewezen om hun doel te bereiken. Als ze het al bereiken. Gelukkige slaven is een Lanoye pur sang: een inktzwarte tragikomedie met onvergetelijke personages en dialogen, een ingenieuze plot en een virtuoze stijl.

Mischa

Hans Münstermann

Met Mischa levert Hans Münstermann een meesterproeve van inleving.' Peter Buwalda Op een dag krijgt Rosa Weber, een opgewekte 65-jarige weduwe met kinderen en kleinkinderen, de politie aan de deur. Haar oudste zoon blijkt zojuist aangehouden te zijn voor de verdwijning van de tienjarige Mischa, een zaak die het land al maanden bezighoudt. Voor Rosa begint er een emotionele rollercoaster. Samen met familie en vrienden neemt ze stelling tegen de verdenking, heilig gelovend in de onschuld van haar zoon. Maar hoe goed kent ze haar zoon écht? En is haar moederliefde bestand tegen de waarheid? Mischa is een beklemmende psychologische roman die onder je huid kruipt en nog lang blijft nagalmen. Over eerder werk schreef de pers: 'Münstermann is inmiddels een kwaliteitsstempel geworden. Ik kom je halen als het zomer is is aangrijpend, maar ook verschrikkelijk.****' Het Parool 'Bij momenten is Ik kom je halen werkelijk hartverscheurend.' De Standaard 'Hou me vast is een bijzonder intrigerend liefdesverhaal. [...] Een schitterend boek.' NBD 'Ademloos volg je dit meesterlijk geschreven verhaal.****' Limburgs Dagblad Hans Münstermann (1947) schreef een veelgeprezen en meermalen genomineerde romancyclus met zijn alter ego Andreas Klein in de hoofdrol. Deel 5 daaruit, De bekoring, werd in 2006 bekroond met de AKO Literatuurprijs.

De mislukkingskunstenaar

Willem Otterspeer

Hoewel hij zei weinig fiducie te hebben in de biografie, besefte Willem Frederik Hermans heel goed dat ook zijn eigen leven onderwerp zou worden van studie. Mede daarom legde hij een immens archief aan, waarin hij alles bewaarde over wat hij schreef, las, zag en meemaakte. Biograaf Willem Otterspeer heeft zich op meticuleuze wijze door dat archief heen gewerkt teneinde het leven van een van onze grootste romanschrijvers te reconstrueren. In dit eerste deel voert Otterspeer zijn lezers langs de belangrijkste episoden uit de eerste helft van Hermans leven: zijn vroege jeugd, zijn schooltijd, de oorlog, de eerste schreden in de literatuur, zijn liefdesleven, zijn reizen naar Canada, Spanje en Parijs. Behalve een nauwgezette voorstelling van een leven, biedt De mislukkingskunstenaar ook een nieuwe en belangwekkende visie op deze schrijver. Een schrijver die gevangen zat in zijn eigen ambitie om `alles tot stand te brengen. Een schrijver die gedoemd was onder die ambitie te bezwijken. Een schrijver, voor wie de mislukking het belangrijkste motief van zijn leven en werken werd.

Vertedering

Jamal Ouariachi

Twee keer per dag maakt een postkamermedewerker zijn ronde door het gebouw van een grote tijdschriftenuitgeverij. Tijdens zijn middagpauzes wandelt hij door de troosteloze lanen van het bedrijventerrein. 's Avonds kijkt hij tv of dompelt hij zich onder in de oneindige stroom van meninkjes op internet. Het idee van een grote liefde heeft hij jaren geleden eigenhandig aan stukken geslagen. Als hij in de buurt van zijn werk een mand jonge katjes vindt, raakt hij onverwacht bevangen door vertedering. Kort daarna bezwijkt hij toch weer voor de liefde, in de gedaante van de ambitieuze Zerline. De postkamermedewerker durft weer te dromen van een grootser leven - maar in zijn geval is dat niet zonder gevaar.

La Superba

Ilja Leonard Pfeijffer

Deze roman is een monument voor een stad zoals er maar één is: Genua, La Superba (de hoogmoedige). En meer nog dan een roman over een schokkend echte en labyrintische stad, is het een liefdesverhaal dat tragisch eindigt. En meer nog dan een stadsroman en een liefdesroman is La Superba een boek dat de fantasie van een beter leven elders onderzoekt, vertelt en ontrafelt en laat het zien hoe mensen van gerenommeerde schrijvers en verlopen heren van stand tot arme Senegalese sloebers en flanerende hoeren op verschillende manieren verdwalen in die fantasie. En meer nog dan over de stad, de liefde en het lot van de zoekende mens gaat deze grandioze meerstemmige roman over het schrijven van een grandioze meerstemmige roman. Hoertjes zijn voor de lunch. Rond een uur of elf, half twaalf, komen ze tevoorschijn. Ze hangen rond in het labyrint van steegjes in de hellende driehoek tussen Via Garibaldi, Via San Luca en Via Luccoli, aan weerskanten van de Via della Maddalena, in duistere straatjes met poëtische namen als Vico della Rosa, Vico dei Angeli en Vico ai Quattro Canti di San Francesco. Dit zijn stegen waar zelfs op het middaguur de zon niet doordringt. Daar leunen ze achteloos tegen deurposten of ze zitten in groepjes bij elkaar op straat. Ze zeggen dingen tegen mij als `amore . Ze zeggen dat ze van mij houden en dat ze willen dat ik bij hen kom.

De stad en de tijd

Jonathan Robijn

Deze verhalenroman, waarin de stad en de tijd de hoofdrol spelen, begint op het moment dat België zich tijdens de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel voor het laatst als één land aan de wereld toont. Geleidelijk aan verwoest de tijd de stad en ontstaat er iets wat niet langer onder één noemer te vatten is. Brussel is de hoofdstad van een verdeeld land, het culturele centrum van een veeltalige gemeenschap, een chaotische vluchthaven. Gedreven door onrust raken de personen van verhaal tot verhaal steeds ontheemder, in een stad die steeds minder bestaat. Een parfumerie-eigenaar met een losbandige zoon, een legerarts die zelfmoord wil plegen maar ervan wordt weerhouden door een andere zelfmoord, een Armeense pianiste die haar veelbelovende carrière op het spel zet doordat ze in liefde ontbrandt, een Arabische zelfmoordterrorist die zijn eigen aanslag overleeft het zijn wonderlijke karakters, die in een prachtige stijl tot leven komen in verhalen die wemelen van de subtiele wendingen.

Voor jou

K. Schippers

K. Schippers gaat naar Brussel voor workshops met filmstudenten en om er aan Echt iets voor jou te werken, zijn nieuwe verhalen over het kijken en het toeval. Bevlogen vertelt hij over het wonder van Barcelona en over zijn ontmoeting met de vrouw die op haar zestiende model stond voor de schilder Balthus. Maar dan wordt zijn verblijf in Brussel ruw onderbroken: kort na elkaar verdwijnen twee van zijn vrienden, de schrijvers en medeoprichters van Barbarber: Bernlef en G. Brands. Wanneer Schippers verder schrijft, komen er steeds meer herinneringen naar boven. De twee vrienden gaan op in de verhalen om er voorgoed te blijven.

Duitse wortels

Laura Starink

Over de oorlog werd in haar jeugd aan tafel nooit gesproken. 'Dat kan ik niet uitleggen,' zei haar moeder, geboren in Silezië aan de grens met Polen. Toen voor Europa de bevrijding kwam, begon voor de Duitsers daar de oorlog pas echt. Laura Starink reconstrueert het verhaal van een gewoon leraarsgezin aan de rand van het Derde Rijk. De kinderen gingen naar de Adolf Hitler Schule, de Hitlerjugend en de Arbeitsdienst, tot de Russen kwamen. Miljoenen sloegen op de vlucht, Silezië werd Pools en de resterende Duitsers werden gedeporteerd. In Duitse wortels kijkt Starink met haar moeder, ooms en tantes terug op hun oorlogsjeugd.

De zoetheid van geweld

Manon Uphoff

De personages in de veelal beklemmende verhalen van Manon Uphoff veranderen in angstige schaduwen, omdat ze zichzelf niet meer vertrouwen. Tegelijk zijn liefde en schoonheid constante aanwezigen, die hen onvermijdelijk toch raken en de lezer meenemen in betovering.

De smaak van ijzer

Elisabeth van Nimwegen

De smaak van ijzer beschrijft de teloorgang van een bijzondere vriendschap tussen twee jonge vrouwen op de toneelschool. Als aan het einde van het eerste jaar hoofdpersoon Marie door mag naar de acteursopleiding maar Fanny moet vertrekken, komt de symbiotische band die de twee hebben onder druk te staan. Marie kan zich in haar eentje maar moeilijk staande houden op de veeleisende school. Ze worstelt met de overgave die van haar wordt geëist op de toneelvloer en komt in conflict met haar speldocent. Degene die ze moet worden om uit te groeien tot een goede actrice lijkt onverenigbaar met de persoon die ze tot dan toe was. In een even ongemakkelijke als tragische apotheose wordt Marie gedwongen een keuze te maken. Elisabeth van Nimwegen sleept je mee in haar verhaalwereld om je pas op de laatste bladzijde weer los te laten. Tegen de achtergrond van een toneelschool worden thema's als vriendschap, kunst, erotiek en identiteitsverlies losjes met elkaar verweven. De personages, met humor en nietsontziende eerlijkheid neergezet, blijven je lang na lezing bij.

De laatkomer

Dimitri Verhulst

Om zich alsnog te kunnen verzoenen met zijn leven, verlaat Désiré Cordier het pad zoals dat richting graf voor hem was uitgestippeld. Hij neemt wraak op zijn matte, liefdeloze burgermansbestaan door te doen alsof hij dementeert. Zijn gevoel van eigenwaarde, dat door zijn huwelijk was aangetast, wint hij terug als hij op een heuglijke dag, gezond en wel, in een tehuis voor seniele bejaarden wordt geplaatst. Hij belazert de kluit op virtuoze wijze door zich voor te doen als demente en incontinente grijsaard die op zijn einde afstevent. De rol van zijn leven, en die wordt nóg veelbelovender als er opeens een demente jeugdliefde in het tehuis opduikt. Dimitri Verhulst wordt gerekend tot de beste schrijvers van Vlaanderen en Nederland. Hij debuteerde in 1999 en schreef sedertdien onophoudelijk romans, novellen, poëzie en toneel. Zijn werk verschijnt in meer dan 20 talen over de hele wereld. Met de klassieker De helaasheid der dingen won hij de Gouden Uil Publieksprijs. De Engelse editie ervan werd door The Irish Times uitgeroepen tot een van de beste boeken van 2012. In 2009 won hij de Libris Literatuurprijs voor Godverdomse dagen op een godverdomse bol.